* PAŞALAR KÖYÜ WEB SAYFASI *

! PAŞALARLILARIN iNTERNETTEKi BULUŞMA NOKTASI !

Paşalar Köyü; Üzüm Pekmezi !

Posted by BATTAL YILMAZ 31 Ekim 2013

Üzüm Pekmezinin Besin İçeriği ve Faydaları:

Pekmez de kuru üzüm gibi yüksek şeker içeriği nedeniyle iyi bir karbonhidrat ve enerji kaynağıdır. Ayrıca, mineralleri yoğun olarak içermektedir. Pekmez özellikle günlük kalsiyum, demir, potasyum ve magnezyum gereksiniminin büyük bir kısmını karşılamaktadır. Mineral miktarının fazla ve emilim oranlarının yüksek olması nedeniyle hamile ve emziklilerin, tüberkilozlu hastaların, iyileşme dönemindeki kişilerin diyetinde yer alması önerilmektedir. 

Pekmezin çok iyi kaynak olduğu besin öğelerinden biri de kromdur. Dokuların krom içeriği hamilelikte, malnütrisyonda ve yaşla büyük ölçüde azalmaktadır. Krom, glikoz toleransa faktörünün yapısında bulunur. Ve insülün kullanımı ile glikoz metabolizmasını etkiler. Rafinasyon işlemi sonucunda gıdalardaki krom miktarının büyük ölçüde azaldığı göz önüne alınırsa pekmezdeki kromun önemi daha da belirginleşmektedir. 

Üzüm pekmezi nasıl yapılır?

Ham Madde: Ham madde olarak kullanılacak üzümlerin ince kabuklu, eti çekirdeğinden kolay ayrılan çok tatlı ve düşük asitli olması istenir. Kuru maddesi %20, şıra randımanı %70 olan 5-6 kg pekmez elde edilmektedir.

Yıkama ve ayıklama: Hasat edilen üzüm üzerinde toz, toprak, tarımsal ilaç kalıntıları ve mikroorganizmalar bulunur. Bu kalıntıları yok etmek veya en aza indirmek için üzümleri ezmeden önce yıkamak gerekir. Üzüm yıkama teknesinde yıkanan üzümler bir ekskavatörle üzüm değirmenlerine verilir. Yıkama ile üzümlerin üzerindeki kalıntı maddeler temizlenirken bir miktar şıra ve şeker kaybı da meydana gelmektedir. Bu nedenle yıkamada dikketli davranmak gerekir. 

Taneneleme ve ezme: Taneleme ve ezme pres kapasitesini arttırma ve şıraya olumsuz etki yapan sap ve çöp gibi kısımları ayırma işlemidir. Ezme işlemi üzüm değirmenlerinde veya daha geliştirilmiş bir cihaz olan ezme ve sap ayırma makinesinde yapılır. Üzüm saplarından şıraya geçen Polifenolik maddeler ve klorofil, şıranın kalitesini olumsuz etki yapar. Dolayısıyla pekmeze de geçer. Aynı zamanda durultma ve şarap taşının ayrılmasına da olumsuz etki yaparlar. Bu nedenle preslemeden önce üzüm saplarının ayrılmasında yarar vardır. Beyaz çeşitlerde polifenolik maddeler kırmızı çeşitlere göre daha az olduğundan saplarının ayrılması pek gerekmez. Çünkü saplar presleme süngerimsi bir yapı meydana getirdiklerinden şıranın kolayca akmasını sağlar. 

Presleme: Danelenen ve ezilen mayşenin şırası preslenerek alınır. Preslerden en yüksek şıra randımanını almak için mayşenin süngerimsi yapısını uzun süre tutarak şıranın en kısa yoldan akmasını temin etmek, bu arada pres basıncının da iyi ayarlanması gereklidir. Presleme sonucu elde edilen şırada renk kararması görüleceğinden daha ziyade vakum kazanlarında yapılacak pekmez için şıraya askorbik asit katımı olumlu sonuç verir. 

Durultma ve asit giderme: Presten alınan ham üzüm şırası durultma ve asit giderme işlemine tabi tutulur. Presten alınan şıra çeşitli irilikte meyve parçaları, kabuk parçaları hücre ve hücre parçaları ihtiva eder. Ayrıca üzüm suyunda tartarik asit, protein ve pektin gibi bileşiklerde mevcut olup pekmez üretimine olumsuz etki yaparlar. Bu olumsuzlukları en aza indirmek için şırada durultma ve asit giderme işlemleri yapılır. Başlıca durultma yöntemleri ısı uygulaması, soğukta bırakmak, tanen-jelatin uygulaması ve enzimatik yollardır. 
Türkiye’de durultma ve asit giderme işlemi ekşi pekmez hariç tatlı pekmez üretiminde genel olarak pekmez toprağı katarak yapılmaktadır. Bu uygulamada kullanılan toprak şıra asidini azalttığı gibi durultma ve süzmeyi de kolaylaştırır. Pekmez toprağı olarak kullanılan materyal %50-90 oranında CaCO3 içeren beyaz ve beyaza yakın bir topraktır. Şıraya katılan miktarı 100 kg. üzüm şırasına 1-5 kg. arasında değişmekle beraber bazı yörelerde daha fazla kullanılmaktadır. Pekmez toprağının, pres edilmeden önce üzümlerin üzerine serpmek, pres edilen şıraya ve kestirilen şıraya katmak şeklinde uygulama metotları vardır. Birinci uygulamada pekmez toprağı üzümlerin üzerine serpilerek pres edilir. Elde edilen şıra da 10-15 dk. 50-60oC’de kestirilerek 4-5 saat bekletilerek asit azaltılır. Bu şırada durultulur, berrak kısmı alınarak pekmeze kaynatılır. 
Diğer bir uygulamada presten alınan şıranın 50-60oC’de 10-15 dk. kaynatılıp pekmez toprağı ilave edilerek kestirilmesidir. Bu sırada üste çıkan köpükler kepçelerle alınır. Bu sırada dinlendirme tanklarına(kaplarına) alınarak 4-5 saat bekletilir. Bundan sonra duru kısım sifonla alınarak pekmez kaynatma kazanlarına boşaltılır. 

Şıranın kestirilmesi: Durultma ve asit giderme işlemleri sırasında şıranın kestirilmesi de yapılmış olur. Kestirmede amaç şırayı 50-60oC’de 10-15 dk. Kaynatarak ve pekmez toprağı katmakla üzümden şıraya geçen mikroorganizma yükünü azaltmak ve faaliyetten alıkoymak, aynı zamanda bulanıklık yapan bazı proteinler denatüre olur. Bu şıra soğuyunca bazı kolloidlerde daha kolay çökerler. Bu aşamada şırada asit azaltması ve durultma da yapılmış olur. 

Tortunun ayrılması: Kestirilen şıra dinlendirme kaplarında en az 4-5 saat durulması için bekletilir. Bu süre sonunda kabın dibinde tortu oluşur. Biriken bu tortunun ve toprağın şıradan ayırt edilmesi işlemine tortu ayırma denir. Uygulamada şıranın berrak kısmı sifon yapılarak alınır ve pekmez kaynatma kazanlarına boşaltılır. Dipten biriken tortu da filtre edildikten sonra atılır. 

Şıranın kaynatılması veya koyulaştırılması: Kestirilen ve asidi duru şıra kaynatma kazanlarında ısıtılarak koyulaştırılır. Kaynatma kazanları genel olarak yayvan geniş yüzeyi olan kaplardır. Koyulaştırma işlemi daha ziyade açık yayvan kaplarda ocak üzerinde ateşte kaynatılarak yapılmaktadır. Ayrıca vakum kazanlarında şıra şekeri yakılmadan daha düşük ısıda koyulaştırma uygulaması yapılarak açık renkte pekmez üretilebilmektedir. Açıkta ve vakum kazanlarında şırayı koyulaştırarak elde edilen mamule cıvık pekmez adı verilir.

Pekmez olumunun anlaşılması: Vakum kazanlarında yapılan pekmezde istenilen kıvam ve koyulukla pekmez elde etmede kuru madde kontrolü yapılarak kaynatma işlemine son verilir. Açık kazanlarda şıra kaynatmaya başlayınca köpükler oluşur. Bu köpükler kepçe ile alınır. Kaynama ilerledikçe şıra üstü, kızaran köpükler bağlar. Şırada içten içe kızarır. Köpükler azalır ve koyu renk almaya başlar. Şıra göz göz olarak kaynar. Rengi kızarır. Bu sırada cızırtı yaparak kendine has pekmez kokusunu yayar. Ayrıca kaşıkla alınan numuneden tabak kenarına bir damla damlatılır ve gözlenir. Damla boncuk tanesi gibi kalırsa kaynatma işlemine son verilir. Bu durumdaki pekmezde %60’ın üstünde şeker oluştuğundan (%68-72) mikroorganizmalar çalışamaz. 

Soğutma ve Dinlendirme: Pekmez biraz soğuyunca dinlendirmeye alınır. Açık kazanlarda pişmeye son verilince ürün sıcaklığı 100oC’nin biraz üzerindedir. 103-106oC’de bulunur. Ürün soğutulmadan bu sıcaklıkta ambalajlanırsa konsistensine bağlı olarak ısı iletiminin kötü olması yüzünden çok geç soğur. Ürünün uzun süre yüksek sıcaklıklarda kalması, çeşitli olumsuzluklara neden olur. Her şeyden önce şekerin aşırı karemalizasyonu sonucu renk ve aroma bozulur ve aşırı düzeyde inversiyon meydana gelir. Bütün bu nedenlerle pişirilmesi sona ermiş ürün 85-88oC’ye soğutulur ve ambalajlara bu derecede doldurulur. 

Ambalajlama ve Depolama: Ağartma ve karıştırma işlemleri bittikten sonra pekmez serin bir yerde (10-15oC’de) dinlendirilir. Ambalajlarına konur. Bu arada iyice katılaşması için küçük el karıştırıcıları ile biraz daha karıştırılır. Katı pekmezler, cıvık pekmezlere nazaran daha uzun süre dayanırlar. Cıvık pekmezlerde zamanla şekerin bir kısmı dibe çöküp üst yüzeydeki şeker konsantrasyonunda bir azalma olabileceğinden ekşime ve bozulmalar görülebilir. Genel olarak pekmez normal depolama koşullarındaki (20oC’nin altında) raf ömrü bir yıldan az değildir. 

Pekmezin Bileşimi ve Besin Değeri: Pekmez içerdiği yüksek şekerden dolayı iyi bir karbonhidrat ve enerji kaynağıdır. İyi bir pekmezde şeker miktarı %70’in üzerindedir. 100 g pekmez 280 kalori verir. Bu kalori normal bir insanın bir günlük ihtiyacının 1/10’unu teşkil eder. Pekmezin bünyesinde şekerden başka organik asitler, vitaminler, mineral ve aroma maddeleri bulunur. Başlıca mineral maddeler ise demir, fosfor, kalsiyum ve Potasyumdur. 

Üzüm pekmezinin besin değerleri
Fe mg/100 g. 8.93
P mg/100 g. 7.30
Ca mg/100 g. 111.70
B1 mg/100 g. 0.027
B2 mg/100 g. 0.022
Pp1 mg/100 g. 0.60

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: